Vit lurta upp á ein annan máta

Tað er ikki altíð lætt at vera ungdómsklubbi í Føroyum. Játtanirnar eru lítlar, og Ungdómsklubbin Húsið hevur skift bústað fleiri ferðir síðan stovnanina í 2006. Beint nú húsast tey í fyrrverandi biografsalinum í býnum, men tað er eisini bara fyribils. Tú mást snúgva tær. Taka tingini, sum tey koma og finna hóskandi loysnir, sigur leiðarin, 48 ára gamla Beinta Árnadóttir Gregersen.

Hon var við frá byrjanini. Var so burtur í nøkur ár, millum annað fyri at útbúgva seg í stjórnmálafrøði. Nú er hon komin aftur, tí ungdómsklubbin hevur ein heilt avgerandi týdning í føroyska samfelagnum, heldur hon:

“Vit lurta upp á ein annan máta, enn foreldur gera. Tí lurta tey ungu eisini eftir okkum upp á ein annan máta, og tað gevur okkum ein serstakan møguleika at uppala tey til at gerast góðir samfelagsborgarar. Tað síggi eg í veruleikanum sum okkara týdningarmestu uppgávu.”

Hvat eyðkennir tey ungu, sum koma inn á gólvið tykkum?

“Tað er ein sera blandaður hópur. Nøkur hava sosialar avbjóðingar. Nøkur eru ítróttarfólk. Nøkur eru ófriðarkroppar. Vit hava bara ein skúla í Klaksvík, so øll kenna hvønn annan harfrá. Nøkur kenna eisini hvønn annan frá trúarsamfelagnum, sum fyllir nógv her í býnum. Uttan mun til bakgrund brúka nógv klubban sum teirra annað heim. Í nøkrum førum sum teirra høvuðsheim, tí tey ikki uppliva umsorgan ella áhuga frá teirra foreldrum. So í mun til klubbar í Danmark er hetta nokk í størri mun eitt frírúm fyri tey ungu. Og eitt stað, har vit veruliga kunnu gera mun.”

Hvussu gera tit mun?

“Vit møta altíð teimum ungu við frískum eygum, umsorgan og áliti. Eitt sindur sum ommur og abbar, ið geva longri snór enn vanligt. Nógv vilja ikki hava hjálp, hóast tey hava tað trupult, men við hesum mátanum kann man í roynd og veru røkka inn til teirra. Tá tað er sagt, er tað ikki altíð ein løtt uppgáva at uppala tey. Vit hava ikki orku til serlig, námsfrøðilig tiltøk og skeið fyri einstaklingar. Samstundis upplivi eg, at ung í dag sum heild ikki eru serliga initiativrík, og tey vilja helst ikki binda seg. Vit hava til dømis leingi havt ein lista hangandi, har tey kunnu melda seg til at gera mat, dekka borð, rudda av og vaska upp, tí tey vilja fegin hava felagsdøgurða. Tað er bara eingin, sum tímir at gera ein innsats.”

Hvussu gera tit tey til góðar samfelagsborgarar?

“Tað snýr seg í fyrstu atløgu um at fáa tey burtur frá gøtuni, so tey gera færri býtt ting. Klubbin varð í sínari tíð stovnaður, tí har var nógv herverk í býnum. Bert tvey ár seinni segði borgarstjórin við meg, at løgreglan akkurát tað sama kundi lata “herverkskontuna” aftur, tí har var næstan einki herverk longur. Harumframt er tað betri, at tey gera býtt ting í klubbanum enn alla aðrastaðni, tí her kunnu vit tosa um tað og ikki bara skelda.”

Hvørji átøk rigga best hjá tykkum?

“Vegurin til tey ungu gongur altíð gjøgnum samræði og álit, so tingini rigga best, tá vit lata tey gera tað, tey hava mest hug til. Har eru framvegis reglur og karmar, men ikki fastir aktivitetir og ætlanir. Tey stýra tí sjálvi, og so stuðla tey vaksnu, tá tørvur er á tí. Eg upplivi, at tey ungu fegin vilja taka ábyrgd, men tað skal vera við teirra egnu treytum. Í verki merkir tað, at tey ofta bara sita og práta. Summi spæla borðspøl, onnur tekna. Av og á koma tey og spyrja um hjálp til at finna eitt arbeiði, koma ígjøgnum eina hjartasorg ella okkurt triðja, og tá er tað týdningarmikið, at vit eru klár til tey.”

Er tað nakað, tit duga serliga væl?

“Eg haldi, vit duga væl at lofta, tá okkurt fangar tey ungu. Og so fara vit 110 prosent inn í tað. Tey vildu til dømis fegin skipa fyri feitum veitslum, og tí hava vit millum annað havt beach-party, har vit drógu 12 tons av sandi inn í klubban. Har var jacuzzi og alt annað, sum hoyrdi til, og tey elskaðu tað. Men tey vóru eisini bilsin av, hvussu nógv arbeiði tað kravdi at samskipa. Tey gjørdu tað tó uttan nakran trupulleika, tí tey gjørdu tað fyri seg sjálvi og kundu síggja eina meining í tí. Vit syrgja eisini fyri at fáa tey ungu at gerast ein partur av býnum uttan allan ófriðin. Tey selja vaflur og kaffi til fótbóltsdystir og luttaka í býarlívinum, har tað er viðkomandi.”

Húsið

Stovnað í 2006 og staðsett mitt í Klaksvík. Opið til klokkan 23 mitt í viku, til midnátt fríggjadag og til 01 leygardag. Starvsfólkini eru vanliga ikki námsfrøðingar. Beint nú eru ein snikkari, ein elektrikari, ein tónleikari og ein modell í starvi. Tað týdningarmesta er, at tey duga at tosa við børn og ung.

Í mánaðunum eftir summarfrítíðina koma eini 120 børn higar. Síðani fer talið niður í helvt og verður enn minni frá páskum og frameftir, tá veðrið er gott. Um seinnapartin og kvøldið koma her 60-70 ung fólk.

Har er pannukaku-kvøld hvønn mikudag, og annars fara flestu tiltøkini fram spontant og verða stýrd av teimum ungu sjálvum.

Beinta Árnadóttir Gregersen

48 ár. Var við til at byrja ungdómsklubban í Klaksvík. Er útbúgvin lærari og stjórnmálafrøðingur. Húsið er hennara hjartabarn.